مساله استفاده از روش های کمی ـ کیفی و بهره گیری از داده هایی با خصوصیات کیفی در سال 1990، کارشناسان سازمان ملل را بر آن داشت تا با ترکیب پارامترهای مختلفی که در امر توسعه یافتگی نقش دارند، توسعه یافتگی و جایگاه مناطق مختلف را در این امر بهتر نشان داده و میزان توسعه و محرومیت را بهتر نمایان سازند. این تحقیق بر آن است تا با استفاده از پارامترهای کالبدی ـ اجتماعی و اقتصادی مختلف و با استفاده از مدل کاربردی موریس و نرم افزارهای کامپیوتری (SPSS, EXCELL, GIS) ، اولا جنبه های اساسی توسعه را در شهرستانهای استان کرمان مطالعه کند و این شهرستانها را از لحاظ توسعه، طبقه بندی نماید. همچنین میزان محرومیت و برخورداری شهرستانهای استان کرمان را ارزیابی کرده و با ارائه یک طبقه بندی و تحلیل رتبه ای، میزان فاصله شهرستانهای مختلف استان کرمان را روی نقشه نشان دهد و برخی از ویژگیهای عمومی آن را مشخص سازد. از آنجا که شاخص D.I می تواند نقاط ضعف و قوت شهرستانهای مختلف را از لحاظ توسعه یافتگی و یا محرومیت در پارامترهای مورد مطالعه نشان دهد، بسیار مفید و قابل استفاده بوده و مبنای مناسبی برای کاهش اختلافات و تفاوت های توسعه در بین این منطقه محسوب گردد. از طرف دیگر این تحقیق در پی روشن ساختن اختلاف فاصله توسعه یافته تزین و محرومترین شهرستان در استان کرمان بر اساس مجموع پارامترها و شاخص های بکار گرفته شده برای توسعه می باشد. نتایج حاصله از این تحقیق به خوبی نشان می دهد که علی رغم اختلاف فاحش میزان توسعه یافتگی در بین شهرستانهای استان کرمان، درصد شهرستانهای محروم و بسیار محروم بیش از شهرستانهای توسعه یافته و بسیار توسعه یافته می باشد که این امر می تواند نتیجه عدم تعادل توزیع خدمات و امکانات و نابسامانی فضایی در این استان باشد.

برخورداری از سلامت جسمی، روانی و اجتماعی حقی همگانی است که مجامع بین المللی و دولت ها بر آن تاکید دارند. بهره مندی افراد جامعه از امکانات بهداشتی و برخورداری از سلامت جسمی، روانی و اجتماعی حقی همگانی است که مجامع بین المللی و دولت ها بر آن تاکید دارند. بهره مندی افراد جامعه از امکانات بهداشتی و درمانی در اصل قانون اساسی جمهوری اسلامی بر آن تاکید شده است. اگر چه سطوح متفاوت خدمات بهداشتی و درمانی به دلیل سطوح متفاوت جمعیتی شهرها پذیرفته شده است اما در بسیاری موارد این نسبت برقرار نیست زیرا شهرها و مناطقی وجود دارند که با داشتن جمعیت زیادتر، از سطح پایین تری از خدمات بهداشتی و درمانی بهره می برند در این صورت است که بحث محرومیت بهداشتی و درمانی مطرح می شود. در این مقاله چگونگی توزیع و سطوح متفاوت برخورداری از خدمات بهداشتی و درمانی در شهرستان های استان کرمان مورد بررسی قرار می گیرد. هدف پژوهش بررسی امکانات بهداشتی درمانی هر یک از شهرستانهای استان، تحلیل امکانات هر یک، مقایسه آنها با یکدیگر و پی بردن به میزان نابرابری ها، اختلافات و امکانات بهداشتی و درمانی درگستره وسیع استان کرمان است. روش پژوهش از نوع کمی- تحلیلی بوده است و قلمرو پژوهش را شهرستان های استان کرمان در سال 1390 تشکیل می دهند. یافته های پژوهش با بهره گیری از شاخص تمرکز وگستاف، پاسی و دورسلر نشان می دهد که بیشترین بهره مندی از خدمات بهداشتی و درمانی متعلق به در شهرستان کرمان است این شهرستان با شاخص ترکیبی 10.5 در رتبه نخست استان قرار گرفته است. نتایج این مدل نشان می دهد که در سطح ورا تمرکز، شهرستان کرمان؛ در سطح فرا تمرکز شهرستان رفسنجان؛ در سطح میان تمرکز شهرستان های بم، جیرفت و سیرجان و در سطح فرو تمرکز شهرستان های بافت، زرند، کهنوج، شهر بابک، بردسیر، عنبرآباد، راور، رودبار جنوب، فهرج، انار، رابر، ریگان، منوجان، قلعه گنج و کوهبنان قرار دارند. شاخص تمرکز وگستاف نشان می دهد که بیشترین تمرکز خدمات بهداشت و درمان به شهرستان کرمان تعلق داشته است و این شهرستان با شاخص ترکیبی 147.25 در رتبه نخست استان کرمان قرار گرفته است. شاخص ترکیبی مدل تمرکز وگستاف نشان می دهد که در سطح ورا تمرکز شهرستان کرمان؛ در سطح میان تمرکز شهرستان های رفسنجان، بم، جیرفت، سیرجان و بافت؛ در سطح فرو تمرکز شهرستان های زرند، کهنوج، شهر بابک، عنبرآباد، بردسیر، انار، رابر، ریگان، فهرج، منوجان، رودبار جنوب، قلعه گنج، راور و کوهبنان قرار دارند. یافته های پژوهش با بهره گیری از این دو مدل نشان می دهد که شهرستان کرمان در رتبه نخست و شهرستان کوهبنان در رتبه بیستم استان قرار گرفته است.

افزایش دسترسی به خدمات بخش بهداشت و درمان همواره یکی از پیش نیازهای اساسی تحقق توسعة پایدار شهری و منطقه ای محسوب می شود. در پژوهش حاضر به بررسی شاخص های سلامت در شهرستان های استان فارس پرداخته شده است. روش پژوهش از نوع کمی-تحلیلی بوده و قلمرو پژوهش را شهرستان های استان فارس در سال 1390 تشکیل می دهند. شاخص تمرکز وگستاف، پاسی و دورسلر نشان می دهد که شهرستان شیراز با اخذ مجموع شاخص ترکیبی 11. 39 در سطح ورا تمرکز قرار گرفته است. شهرستان های جهرم با شاخص ترکیبی 2. 29، لار با شاخص ترکیبی 2. 274، مرودشت با شاخص ترکیبی 2. 269، فسا با شاخص ترکیبی 1. 7375، ممسنی با شاخص ترکیبی 1. 2123 و کازرون با شاخص ترکیبی 1. 18 در سطح میان تمرکز استان قرار دارند. 17 شهرستان استان در سطح فرو تمرکز قرار داشته و جزو شهرستان های محروم استان و ایران محسوب شده و ضروری است در برنامه ریزی های خرد و کلان به این مناطق توجه ویژه ای مبذول نمود. شاخص پیشرفت وگستاف نشان می دهد که شهرستان شیراز با شاخص ترکیبی 236. 875 در سطح ورا تمرکز قرار دارد. شهرستان های لار با شاخص ترکیبی 29. 79، جهرم با شاخص ترکیبی 26. 5417، مرودشت با شاخص ترکیبی 26. 2917، کازرون با شاخص ترکیبی 21. 7083 و فسا با شاخص ترکیبی 21. 6667 در سطح میان تمرکز استان قرار گرفته اند. سایر شهرستان ها در سطح محروم قرار گرفته اند. ما در جهان خیلی نابرابری زندگی می کنیم(Melamed and Samman, 2013: 1). فقر و نابرابری از مفاهیم عمده در جهان درحال رشد است(Alvaredo and Gasparini, 2013: 3). به طوری که در حال حاضر یکی از مسائل مهم بی تعادلی نظام توزیع و نارسایی سیستم خدمات شهری است و توسعه ناهمگون و برنامه ریزی نشده از دلایل اصلی بروز این مشکل هستند(Yazdani and Firouzi Majande, 2016: 18). یکی از این خدمات در شهرها و مناطق خدمات بهداشتی و درمانی است و طی دو دهه گذشته حجم زیادی از تحقیقات و گزارشات در زمینه نابرابری های اجتماعی-اقتصادی در سلامت انجام شده است. نابرابری در دسترسی به خدمات سلامت هم در کشورهای توسعه یافته و هم در کشورهای در حال توسعه وجود دارد(Braveman and Tarimo, 2002: 1621). چالش های در حال گسترشی در مورد اینکه آیا سلامتی به طور منفی به وسیله نابرابری درآمدی در درون جامعه تحت تأثیر قرار گرفته وجود دارد(Nilsson and Bergh, 2012: 2).

فناوری اطلاعات به عنوان مجموعه ای از مهارت ها اهمیت روزافزونی برای مردم در کلیه امور زندگی پیدا کرده است. امروزه پیشرفت جوامع از ابعاد مختلف علمی و فناوری، روندی انفجاری و غیرقابل کنترل به خود گرفته است؛ به گونه ای که جهان هر روزه شاهد کشف و اختراع ابزارها و وسایل، تبیین روش ها، ساختارها و فرایندهایی است که بدون کاربست آن ها حل مسایل و مشکلات سازمان ها امکان پذیر نیست، بدین معنا که انسان ها ناگزیرند برای مواجهه با مسایل روزافزون و جدید سازمانی و حل آن ها، همواره خود را با دانش و فناوری های جدید مجهز کنند. بنابراین ممکن است انسان ها در مقطعی از زمان از دانش و مهارت لازم برای مواجهه با پدیده های سازمانی برخوردار باشند، ولی تغییرات و تحولات محسوس و شتابزده علمی به سرعت دانش و مهارت آنان را منسوخ می کند. بنابراین بازسازی و نوسازی دانش و تجربیات آن ها برای سازگاری با تغییرات ضروری است. با توجه به این مساله، در این تحقیق بر آن شدیم تا به اهمیت استفاده از فناوری اطلاعات در مدیریت روستاهای ایران و بررسی میزان مهارت دهیاران در استفاده از فناوری اطلاعات و میزان تاثیر عوامل جغرافیایی و ویژگیهای شخصی دهیاران در میزان مهارت آنها بپردازیم. بدین منظور از روش تحقیق تحلیلی ـ توصیفی استفاده شد و اطلاعات موردنیاز به روش اسنادی و میدانی جمع آوری شد. در این تحقیق، بر اساس چارچوب نظری، پرسشنامه ها تهیه و عملیات میدانی انجام شد. پرسشنامه نهایی توسط 16 دهیار روستاهای دارای دهیاری شهرستان گلوگاه و 33 دهیار روستاهای دارای دهیاری شهرستان بهشهر از استان مازندران تکمیل شد. تحلیل های آماری نتایج حاصل از این مطالعه بیانگر آن است که بین دهیاران منطقه مورد مطالعه از نظر میزان مهارت الکترونیکی تفاوت معناداری وجود ندارد؛ همچنین بین دهیاران دو شهرستان گلوگاه و بهشهر از این نظر نیز تفاوتی وجود ندارد. نتایج تحقیق همچنین نشان داد که بین میزان مهارت در استفاده از فناوری اطلاعات و تحصیلات دهیاران در سطح اطمینان 95 درصد و در سطح معناداری 0.008 تفاوت معناداری وجود دارد. اما بین میزان مهارت رایانه ای دهیاران و متغیرهایی جغرافیایی مورد مطالعه در این تحقیق شامل میزان فاصله از مرکز شهرستان و استان، نوع راه ارتباطی، وضعیت توپوگرافی و سطح امکانات روستا هیچ گونه تفاوت معناداری از نظر آماری مشاهده نشد.

مقدمه: از موضوعات مطرح شده اخیر در فرهنگ برنامه ریزی، نابرابری توسعه است. این نابرابری حاصل عوامل متعدد بوده، که سبب رشد ناهمگون و نامتعادل نواحی می شود. موضوعی که بازتاب آن را در چشم انداز جغرافیایی شهرها می توان یافت. لذا در برنامه ریزیها چگونگی توسعه در شاخصها و مکانهای مختلف از جمله مباحث مهم و اساسی به شمار می رود. در مقابل این توسعه، محرومیت و تنگناها قرار دارد؛ بنابراین ابعاد گوناگون و پیچیدگی موضوع، ضرورت شناخت میزان توسعه و محرومیت را بیان می کند. روش: پژوهش حاضر دارای ماهیت کاربردی و ترکیبی از روش های تحقیق توصیفی-تحلیلی می باشد. لازم به ذکر است هدف کلی پژوهش، شناسایی توانمندیها و محدودیتهای توسعه یافتگی در شاخصهای اجتماعی-اقتصادی استان یزد بوده؛ که با دیدگاه آمار فضایی مورد بررسی قرار گرفته است. برای تحلیل داده ها نیز، از نرم افزارهای Grafer، GIS و Excel در قالب مدل HDI و TOPSIS استفاده شده است. یافته ها: شهرستانهای خاتم، میبد و صدوق محروم ترین و مرکز استان (یزد) توسعه یافته تر از دیگر شهرستانهای استان است و به لحاظ آماره TOPSISشهرستان یزد توسعه آن برابر 973/0% و میزان TOPSIS شهرستان خاتم با میزان 017/0% به ترتیب بیشترین و کمترین و همچنین آماره HDIشهرستان یزد برابر 26/0% به عنوان توسعه یافته ترین و HDI شهرستان خاتم برابر 1 به عنوان فقیرترین شهرستان استان است. همچنین میزان HDIشهرستانهای طبس و مهریز به ترتیب برابر 56/0 و 59/0% بوده که نشان دهنده سطح میانه توسعه و فقر در میان دیگر شهرستانها است. بحث: براساس نتایج مدلهای مورد نظر توزیع (زیرساخت، امکانات، خدمات و غیره) در شهرستانهای استان بیانگر ناهماهنگی و ناتوانی جغرافیایی مناطق است. براین اساس میزان توسعه و توسعه نایافتگی تفاوت آشکاری را بین مناطق استان نشان می-دهد. درنتیجه این تفاوتها تهیه و اجرای برنامه ها و طرحهای هدفمند برای توسعه یکپارچه و متوازن لازم است.

سابقه و هدف: با توجه به نقش میزان فلوراید کم با پوسیدگی و فلوراید بالا با فلوئوروزیس و مقادیر بسیار متفاوت آن در مناطق مختلف کشور و وجود کاستی ها در تعیین مقادیر فلوراید و عدم اطلاع از میزان آن در استان، و به منظور تعیین میزان فلوراید آب آشامیدنی، این تحقیق در شهرستانهای استان زنجان در تابستان 1388 انجام گرفت.مواد و روشها: تحقیق به روش cross-sectional انجام گرفت. لیست به هنگام کلیه مخازن و منابع آب استان زنجان و ظرفیت آنها از سازمان آب منطقه ای اخذ گردید و از هر مخزن و منبع نمونه آب به میزان 250 سی سی تهیه گردید و مشخصات مخزن و منبع و دمای محل بررسی گردید. سپس میزان فلوراید نمونه ها به روش پتانسیومتری در آزمایشگاه دانشکده دندانپزشکی آزاد تهران تعیین گردید .میزان فلوراید بدست آمده از هر مخزن با توجه به ظرفیت آن، و با استفاده از فرمول (درجه حرارت آن منطقه بر حسب فارنهایت E=-0.038+0.0062x)، میزان فلوراید مطلوب در آن دمای خاص تعیین گردید. سپس بر اساس آخرین طبقه بندی سازمان بهداشت جهانی WHO نمونه ها در سه گروه کمبود، مطلوب و مازاد طبقه بندی شدند.یافته ها : در زمان بررسی،تعداد 8 واحد شهری و تعداد 58 مخزن و منبع آب آشامیدنی وجود داشت. میزان فلوراید کلی آب آشامیدنی منطقه 0.09± ppm 0.06بوده و حداقل میزان فلوراید در مخزن غربی 2 زنجان برابر  ppm 0.002و حداکثر در مخزن جنوب ابهر برابر ppm 0.574 بود. فلوراید همه مخازن و منابع استان زنجان کمتر از مقادیر نرمال بود. 86.2 درصد از مخازن و منابع دارای کمبود بسیار بسیار شدید فلوراید و 10.4 درصد از مخازن و منابع دارای کمبود بسیار شدید 1.7 درصد از مخازن و منابع دارای کمبود شدید و 1.7 درصد از مخازن و منابع دارای کمبود متوسط بودند و در کل  100درصد ظرفیت مخزن و منابع دارای کمبود بودند .نتیجه گیری: بنظر می رسد که میزان فلوراید آب آشامیدنی مخازن و منابع شهرستانهای زنجان بسیار کم و جای نگرانی دارد. با توجه به عوارض شناخته شده آن،اقدامات لازم برای کاهش مشکل آن توصیه می شود.